“dit risicomanagement kan niet waar zijn”

Eindelijk de tijd gehad om het nieuwe boek van Joris Luijendijk te lezen. In zijn zoektocht naar de oorzaken van de financiële crisis richt hij zich meer op begrip van de mens achter de bankiers. Hij graaft dieper dan de bekenden populistische oorzaken als graaicultuur en bonussen. Het spreekt mij aan hoe hij de nuance aanbrengt door de verschillende rollen als de zakenbankier, risicomanager, middel management mooi toe te lichten. In deze blog de focus op risicomanagement.

Risico-paradijs

Het salaris van de risicomanagers kwam altijd al uit de omzet van de risiconemers. Het grote verschil is dat deze risicomanagers vroeger veel meer macht hadden. Dit kwam doordat vroegere bankiers in partnerschappen werkten. Hierdoor lag het management samen met de eigenaarschap en werd winst en verlies direct gevoeld.

Doordat alle banken naar de beurs gingen kwamen de gevolgen van risico’s bij de aandeelhouders te liggen. Bovendien werden bankiers aangemoedigd veel risico te nemen doordat zij in aandelen en opties werden betaald. De pijn kwam toch bij de aandeelhouders te liggen en uiteindelijk zelfs bij de belastingnemer door de redding van de grote banken.  Wat een paradijs! Risico’s onbeperkt kunnen nemen en nooit de rekening hoeven te betalen.

De risicomanagers primaire taak werd helaas om de buitenwereld gerust te stellen. Dus mooie  rapportages op te stellen voor de toezichthouders, aandeelhouders en belastingbetalers, om daarmee een in control façade op te werpen.

Angst en tegenspraak

Het boek noemt meerdere redenen waarom risicomanagers in de praktijk zeer moeilijk echt tegenspraak konden bieden:

Persoonlijke afhankelijkheid: je rug recht houden is lastig in een omgeving waar je binnen 5 minuten op straat kunt staan, met een zeer minimale ontslagvergoeding van 400 pond per gewerkt jaar. Als bijvoorbeeld: je kinderen zitten op een private school a 20.000 pond per jaar. Dan zit je behoorlijk klem;

Hiërarchische cultuur: een sterke hiërarchische omgeving, natuurlijk de ideale omgeving om informatie achter te houden of te verstoppen. De achtergrond van deze cultuur is een sterke onderlinge concurrentie in een ieder voor zich overlevingscultuur. Hierdoor is de interne transparantie ver te zoeken. De risicomanager staat helaas niet aan de top van de piramide;

Complexiteit producten: Laatste moeilijkheid is dat de quants binnen de sector zo complex mogelijke producten ontwerpen, die niemand snapt. Dus ook de risicomanager niet.

Hoog rendement Red Flag

Na het lezen van dit boek worstel ik met vragen hoe dit op te lossen. Ik zie drie belangrijke oplossingsrichtingen: Belangrijkste is mijn inziens dat de tijd inderdaad rijp is om naast bonus ook de malus (oftewel pijn) te organiseren. Daarnaast is een noodzaak van bescherming van de risicomanager; ofwel door ontslag bescherming dan wel aantoonbaar door de top van de organisatie.

Daarnaast moeten complexe producten met een hoog rendement als “RED FLAG” bestempeld worden. Immers hoe kun je als bankier een hoog rendement halen als daar geen hoog risico tegen over staat? Voor deze producten moet de kennis en aantoonbare reflectie ijzersterk zijn. Hoe complex ze ook zijn, ze moeten uiteindelijk in Jip & Janneke taal aan de RvB worden uitgelegd.

Share on linkedin
LinkedIn
Share on twitter
Twitter
Share on facebook
Facebook
Share on email
Email
Share on print
Print

In het kort:

Over de auteur
Over de auteur

Robert ’t Hart is directeur van Naris. Hij is een veel gevraagde spreker op congressen vanwege zijn positieve kijk op het onderwerp risicomanagement. Daarnaast is hij een enthousiaste blogger over de nieuwste ontwikkelingen. Als docent is Robert verbonden aan de Universiteit Twente en Haagse Hogeschool en tevens is hij trainer aan de Naris Risk Academy. Hij is thuis op het gebied van governance en risicomanagement en helpt organisaties bij het daadwerkelijk implementeren daarvan. Risico-cultuur en het creëren van draagvlak behoort tot zijn expertise.

Meer artikelen: